เรารู้อะไรบ้างเกี่ยวกับสุสานอัลบะกีอฺ?

หนึ่งในสถานที่ที่เต็มไปด้วยความทรงจำมากที่สุดของเมืองมะดีนะฮฺคือสุสานบะกีอฺ ซึ่งก่อนที่ท่านศาสดามุฮัมมัด (ศ็อลฯ) จะมาถึง สถานที่นี้ถูกเรียกว่า “บะกีอฺ อัลฆัรเกาะดฺ” พื้นที่แห่งนี้ไม่เพียงแต่เป็นสถานที่ฝังศพบุคคลเท่านั้น แต่ยังซ่อนเร้นประวัติศาสตร์อันยิ่งใหญ่ของอิสลามไว้ด้วย

อัลฆัรเกาะดฺคือชื่อของต้นไม้ชนิดหนึ่งที่เคยมีอยู่ในสุสานนี้หรืออยู่ใกล้ๆ สุสาน แต่ต่อมามันได้หายไปเนื่องจากการขยายสุสานที่ต่อเนื่องกันมา บางคนเชื่อว่าต้นไม้นี้คือต้นหม่อน สุสานบะกีอฺมีขนาดใหญ่และพื้นผิวเรียบเกือบทั้งหมด โดยมีพื้นที่กว้างขวางมากกว่ามัสญิดอันนะบาวี สุสานแห่งนี้มีการก่อตั้งขึ้นตั้งแต่ก่อนยุคอิสลาม ในช่วงยุคญาฮิลิยะฮฺ หรือยุคก่อนอิสลาม ในอดีต สุสานนี้ถูกปกคลุมไปด้วยต้นไม้ที่เรียกว่า “อัลฆัรเกาะดฺ” ซึ่งเป็นต้นไม้ที่มีหนามมาก จึงทำให้ที่แห่งนี้ถูกเรียกว่า “บะกีอฺ อัลฆัรเกาะดฺ” สุสานแห่งนี้เป็นสถานที่ฝังศพของคนในเมืองยัษริบ (ชื่อเดิมของเมืองมะดีนะฮฺ) โดยเฉพาะชนสองเผ่าคือ เผ่าเอาส์และค็อซร็อจ

ตั้งแต่ยุคของท่านศาสดา (ศ็อลฯ) จนถึงปัจจุบัน ผู้คนที่เสียชีวิตในเมืองมะดีนะฮฺมักถูกฝังที่สุสานบะกีอฺ ปัจจุบันสุสานบะกีอฺยังคงเป็นสุสานสาธารณะของเมืองมะดีนะฮฺ หลังจากการละหมาดในมัสญิดอันนะบาวี ผู้เรียกละหมาดจะประกาศเชิญชวนผู้คนด้วยคำว่า “الصلاة علی المیت” เพื่อมาร่วมละหมาดญะนาซะฮฺ (ละหมาดสำหรับผู้เสียชีวิต) จากนั้นพวกเขาจะนำร่างผู้เสียชีวิตไปยังสุสานบะกีอฺ อย่างไรก็ตาม พิธีศพของซุนนีย์นั้นเงียบสงบและไม่มีการกล่าวอะไรระหว่างการเดินไปฝังศพ ในช่วงเวลานั้น สุสานบะกีอฺได้ขยายตัวและมีหลุมศพกระจายไปทั่วจนทำให้หลุมศพบางแห่งอยู่ไกลจากส่วนที่เดิมเคยเป็นของสุสาน ตัวอย่างเช่น หลุมศพของท่านซะอ์ด บิน มุอาซ อยู่ห่างไกลจากหลุมศพของอิมามทั้งหลาย

หนึ่งในบุคคลที่มีชื่อเสียงในยุคของท่านศาสดา (ศ็อลฯ) ที่ถูกฝังในบะกีอฺคือท่านซะอ์ด บิน มุอาซ ซึ่งได้รับบาดเจ็บในสงครามค็อนดัก และต่อมาเสียชีวิตจากบาดแผลนั้น

การทำลายสิ่งก่อสร้าง ริชาร์ด เบอร์ตัน นักเดินทางชาวตะวันตกที่มาเยี่ยมเยียนในปี ฮ.ศ. 1276 ได้อธิบายว่า “โดมแห่งอิมามในบะกีอฺนั้นเป็นโดมที่ใหญ่และงดงามที่สุด” นักเดินทางอีกคนหนึ่งในปี ฮ.ศ. 614 ได้กล่าวว่า “มันเป็นโดมที่สูงและสง่างามตั้งอยู่ใกล้ประตูทางเข้าของสุสานบะกีอฺ” มีการบันทึกว่าการก่อสร้างอาคารนี้เริ่มขึ้นประมาณปี ฮ.ศ. 470 ซึ่งหมายความว่าโดมนี้ยืนหยัดอยู่มานานกว่า 800 ปี

ตามบันทึก สถานที่แห่งนี้มีประตูสองบานซึ่งผู้มาเยือนจะเข้าออกจากคนละประตู อาคารนี้มีผู้ดูแล โดมมีสีขาวและมีรูปร่างแปดเหลี่ยม ในอาคารนี้ไม่มีลานโดยรอบเหมือนที่สุสานของอิมามท่านอื่นๆ แต่ภายในมี “มิมบัรฟาฏิมะฮฺ” ที่ใช้ในพิธีกรรมต่างๆ เมื่อวะฮาบีย์เข้ายึดครองหิญาซ ซึ่งเกี่ยวข้องกับแนวคิดของมุฮัมมัด บิน อับดุลวะฮาบ พวกเขาทำลายอาคารและสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ในทุกที่ที่พวกเขาพบ ไม่เพียงแต่ในเมืองมะดีนะฮฺ แต่ในทุกสถานที่ที่มีโดม พวกเขาก็จะทำลายเช่นกัน